Noże tokarskie – czym są i kiedy należy ich użyć?

Noże tokarskie jak sama nazwa wskazuje używane są do tokarek, które można stosować przy skrawaniu. Noże tokarskie mają tylko jedno ostrze i dzięki niemu możemy dokonać toczenia zewnętrznego i wewnętrznego. Obrabiany materiał zazwyczaj jest w kształcie bryły obrotowej i za pomocą noży tokarskich możliwe jest nadanie mu docelowego kształtu. Oprócz toczenia za ich pomocą można wykonać przecinanie, wcinanie, gwintowanie oraz rowkowanie. Tokarki są często używanym urządzeniem do robienia gwintów. Jak wygląda nóż tokarski i jakie możemy wyróżnić jego rodzaje? Jakich innych narzędzi wykorzystamy do robienia gwintów?

Jak zbudowany jest nóż tokarski?

Nóż tokarski zbudowany jest z dwóch elementów – roboczego i chwytowego. Część chwytowa montowana jest wprost w tokarce, część robocza natomiast zawiera kilka innych fragmentów i to dzięki niej możliwa jest praca noża. Składa się na nią powierzchnia natarcia oraz przyłożenia, krawędź skrawająca, ostrze i naroże. Każda z tych części pełni inne zadanie i wystarczy, że nie będzie jednej z nich a nóż nie będzie spełniał swojego zadania. Noże tokarskie zrobione bywają ze stali szybkotnącej i używane w takim przypadku będą do formowania stali, staliwa, żeliwa a także miękkiego mosiądzu. Drugi surowiec wykonania to płytki zrobione z węglików spiekanych, dzieli się je jeszcze na kategorie S oraz H i obydwa będą stosowane do innych materiałów.

Jakie wyróżniamy rodzaje noży tokarskich?

Noże tokarskie pogrupować można ze względu na różne wskaźniki. Zazwyczaj można spotkać podział ze względu na sposób kształtowania. W takich sytuacjach wyodrębniamy noże punktowe, kształtowe oraz obwiedniowe. Te pierwsze stykają się z kształtowanym tworzywem punktowo, czyli jedynie wierzchołkiem ostrza. Noże kształtowe będą kształtowały materiał rantem ostrza, za to noże obwiedniowe charakteryzują się formowaniem za pomocą przetaczania się przez powierzchnię.

Inną metodą na grupowanie noży tokarskich będzie uwzględniający ich budowę.

Wyróżnimy wtedy noże tokarskie jednolite, składane, noże z płytką lutowaną oraz noże oprawkowe. Noże jednolite bywają stworzone z jednego rodzaju surowca i przeważnie będzie to stal, składane dla odmiany będą posiadały wymienne płytki z węglików spiekanych. Noże mające płytkę lutowaną wykorzystywane są do toczenia wzdłużnego, zewnętrznego a także wewnętrznego, jak również do przecinania oraz planowania. Noże oprawkowe tworzą nowe noże tokarskie o nieregularnych formach – promieniowych, przezieraków, wytaczaków i zdzieraków.

Za pomocą jakich narzędzi najlepiej obrabiać gwinty?

Gwinty można robić na kilka różnych technik. Wyróżnić możemy obróbkę walcowaniem, szlifowaniem, frezowaniem, nacinanie gwintownikiem albo nożami stycznymi wagnera oraz nacinanie na tokarce.

Dostępne na rynku noże styczne wagnera są niezmiernie specjalistycznym i skomplikowanym sprzętem, ale przy użyciu ich obróbka przebiega bardzo szybko.

Najprostszymi sposobami będzie nacinanie na gwintowniku a także nacinanie gwintu narzynką. Najczęściej będą one także stosowane w domowych warsztatach, wystarczy tylko, że mamy właściwe sprzęty. Warto jednak mieć na uwadze, że na gwintowniku obrobimy jedynie gwinty wewnętrzne, a za pomocą narzynki gwinty zewnętrzne.

Źródło: Szlifmet – walcowanie gwintów